نخستین کسی که نقاب از چهره مقدس امام باقر (ع) برداشت و سال ها پیش از ولادتش به معرفی وی پرداخت، رسول خدا (ص) بود. آن حضرت ضمن خطبه ها و سخنرانی و یا در پاسخ به درخواست برخی صحابه بزرگوار خود، از امام محمدباقر (ع) به شکافنده علم، ناطق به حق، شکافنده علم پیامبر یاد کرده است. روایت زیر شاهد این مدعاست. در خطبه ای که سلمان فارسی از پیامبر اکرم (ص) نقل کرده آن حضرت مردم را به پیروی از آفتاب و ماه و فرقدان و سپس به نجوم زاهره نه گانه فراخوانده است. و آنگاه به تفسیر هریک از ماه و آفتاب پرداخته و با درخواست سلمان که مراد از نجوم زاهره چیست؟ نام امامان را یادآوری فرموده و از امام باقر (ع) چنین یاد می کند: و بعده محمد بن علی الباقر علم النبیین. در ملاقاتی که عبدالله بن مسعود با پیامبر (ص) داشت؛ حضرت ضمن اظهار محبتی که به فرزندش امام حسین (ع) کرد، به وی فرمود: یا حسین، انت الامام ابن الامام ابوالائمه التسعة من ولدک ائمه ابرار. عبدالله بن مسعود پرسید: یا رسول الله! اینان کیانند که در صلب حسین (ع) هستند؟ پیامبر (ص) مدتی سر به زیر افکند و سپس سر برداشتند و فرمودند: ای عبدالله امر بسیار بزرگی را پرسیدی، اینک به تو خواهم گفت. سپس دست بر شانه امام حسین (ع) گذارده و نام یکایک امامانی که از نسل آن حضرت بودند را بیان کرد تا اینکه به نام مقدس محمدباقر (ع) رسید و درباره او چنین فرمود: و از صلب علی پسری بیرون می آید که نامش نام من است و شبیه ترین مردم به من خواهد بود. علم را می شکافد، و گفتار وی حق است. * امام باقر (ع) از دیدگاه امام زین العابدین (ع) امام سجاد (ع) نیز با به کاربردن لقب باقر نسبت به فرزند خود، بر شخصیت علمی وی تکیه فراوانی کرده و در برابر پرسش یکی از فرزندانش که چرا وی را باقر نامگذاری کردی، حضرت لبخندی زده سپس به سجده رفت و گویا سجده شکر می کرد و در این سجده بارها از نعمت چنین فرزندی از پروردگار تشکر می کرد. آنگاه فرمود: فرزندم! بدان که امامت تا روز قیام قائم ما در فرزندانش خواهد بود. و او امام، پدر امامان و معدن حلم و بردباری و جایگاه علم است، علم را خواهد شکافت، به خدا سوگند که شبیه ترین مردم به رسول خدا است... همچنین به ابوعبدالله زهری که از امام سجاد (ع) پرسیده بود پس از تو با چه کسی در رفت و آمد باشیم؟ حضرت با اشاره کردن به سوی فرزندش امام محمدباقر (ع) فرمود: ای اباعبدالله! به سوی این فرزندم. - و سپس به فرزندش محمد اشاره کرد - او وصی و وارث من است، محل نگهداری علمم بوده و معدن علم و شکافنده علم است. سپس عرض کردم: ای فرزند رسول خدا! باقرالعلم به چه معنی است؟ فرمود: زود است که شیفتگانی از شیعیانم به سوی او در رفت و آمد خواهند بود و علم را برای آنان خواهد شکافت...